Każdego roku w Polsce około 1700 kobiet rodzi martwe dziecko. Około 40 tysięcy dzieci rocznie nie przetrwa nawet do momentu porodu, bo ciąża zakończy się poronieniem z powodu letalnej, czyli śmiertelnej wady płodu. Za tą statystyką kryją się bardzo bolesne doświadczenia rodziców, którzy muszą się zmierzyć z niepomyślną diagnozą. Zwykle otrzymują suchą informację medyczną, o tym że u dziecka stwierdzono wadę i rokowanie jest złe. Czy jednak można przygotować się na śmierć dziecka? Jak poradzić sobie z emocjami, które niesie ze sobą ta trudna sytuacja? Czy w tej dramatycznej chwili można znaleźć jakiś promyk słońca?

W życiu człowieka z pewnością nie ma bardziej dramatycznego wydarzenia, niż śmierć dziecka. Marzenia rodziców zostają zrujnowane a radosne oczekiwanie na spotkanie z dzieckiem zamienia się w przeżywanie żałoby jeszcze przed jego narodzinami.

Istnieje jednak kilka rzeczy, które można zrobić, aby przygotować się do spotkania i pożegnania. Poniższe wskazówki zostały opracowane m.in. w oparciu o rozmowy z kobietami doświadczającymi straty, oraz o badania naukowe w zakresie potrzeb i oczekiwań kobiet po niekorzystnej diagnozie prenatalnej, przeprowadzonych przez dr n. hum. Urszulę Tataj- Puzyna  w latach 2019-2021.

1. Spróbuj jak najlepiej wykorzystać czas bycia matką. Nawet jeśli dziecko nie będzie miało szans na przeżycie po porodzie, możliwe jest nawiązanie z nim relacji. To szkodliwy mit, że w takiej sytuacji nie wolno „przywiązywać się” do dziecka, bo wówczas pożegnanie będzie trudniejsze – wręcz przeciwnie! Udawanie, że nie ma dziecka i nie ma relacji, może prowadzić do powikłań w procesie przeżywania żałoby. Warto zbudować więź z dzieckiem pomimo emocjonalnego cierpienia i świadomości, że może ono wkrótce umrzeć. Jeżeli potrafisz, skoncentruj się na tym, że Twoje dziecko jest przy Tobie, możesz go czuć i obdarzyć miłością tu i teraz. Możesz mówić do niego po imieniu, wieczorami czytać mu na głos bajki, a dziecko będzie uspokajać się pod wpływem Twojego głosu. Spróbuj odsunąć nieco na bok rozpacz, która w naturalny sposób rozgościła się w Twoim sercu. Sprawdź, czy potrafisz wzbudzić w sobie odrobinę pozytywnych emocji. Dziecko odbiera Twoje stany emocjonalne dzięki neurotransmiterom – wraz z Tobą odczuwa lęk, niepokój i smutek. Ale także czułość, miłość i radość. Dlatego w tym wyjątkowym, krótkim czasie, który macie dla siebie, podaruj mu swój spokój, czułość i uśmiech – gdy Ty się uśmiechasz, dziecko odbiera Twój nastrój i uśmiecha się także, co zostało udowodnione na fotografiach wykonanych przez naukowców z Uniwersytetu w Tokio.

2. Dbaj o siebie w taki sposób, jak gdyby Twoje dziecko miało być zupełnie zdrowe. Stwórz mu jak najlepsze warunki do rozwoju, zapewnij mu wszystko, czego potrzebuje od strony biologicznej. Traktuj je tak samo, jak zdrowe dziecko. To uchroni Cię przed poczuciem winy, które zawsze wkrada się w serca rodziców, którzy żegnają swoje dziecko i sprawi, że będziesz miała poczucie, że zrobiłaś jak najlepiej wszystko to, co należało do Ciebie jako matki.

3. Poszukaj wsparcia – u swoich bliskich, lub u profesjonalistów. Jeżeli czujesz, że nie poradzicie sobie w tej trudnej sytuacji sami, skontaktuj się z hospicjum perinatalnym. Korzystanie z pomocy hospicjum jest darmowe. Z tej pomocy może skorzystać każda kobieta, u której zdiagnozowano letalną wadę płodu. W Polsce hospicja perinatalne działają z reguły w dużych miastach, a ich lista jest dostępna w internecie. Hospicjum zaoferuje wam wsparcie psychologiczne. Podczas konsultacji można wyrazić trudne emocje i wątpliwości oraz omówić je z psychologiem. Można uzyskać sporo przydatnych informacji oraz wsparcie emocjonalne. Psycholog pomaga rodzicom przejść najtrudniejszy etap – uświadomienia sobie konsekwencji diagnozy. Porządkuje wspólnie z rodzicami informacje, dba o to, by rodzice nie czuli się zagubieni. Podczas spotkania psycholog upewnia się, że nikt na rodziców nie naciska w kwestii decyzji co do losów ciąży, że lekarze opowiedzieli o wszystkich możliwych rozwiązaniach, jakie rodzice mają do wyboru.

4. Zachowaj pamiątki i pożegnaj dziecko. Niestety, w polskim systemie ochrony zdrowia nie ma jeszcze dostatecznego zrozumienia problemu oraz potrzeb rodziców doświadczających straty. Często brakuje możliwości godnego pożegnania się z dzieckiem. Spróbuj o to zawalczyć z pomocą swoich bliskich. Pożegnanie, ostatnie przytulenie, fotografia czy odcisk stópki, który można wykonać z pomocą życzliwego personelu – to wszystko sprawi, że będzie Ci nieco łatwiej na późniejszych etapach żałoby. Być może przez najbliższe miesiące nie będziesz miała w sobie dość sił, żeby patrzeć na pamiątki, ale po jakimś czasie może nadejść taki dzień, w którym będziesz chciała wrócić do nich, by poczuć bliskość z Twoim utraconym dzieckiem.

5. Daj sobie czas na przeżycie żałoby – żałoba może trwać długo, a żal po jego stracie może towarzyszyć Ci nawet przez całe życie. Utracone dziecko zawsze będzie częścią Ciebie i Twojej historii. Jednak w perspektywie czasu jest szansa, że ta rana zacznie się goić i nie będzie już tak bolesna.

6. Zadbaj o siebie. U dużej części kobiet po poronieniu czy urodzeniu martwego dziecka pojawiają się symptomy stresu pourazowego. Jeżeli mija czas, a Ty wciąż cierpisz z powodu bezsenności, masz koszmary, natrętnie powracające myśli o winie – poszukaj pomocy psychoterapeuty.

„Słonecznik”