Decydując się na psychoterapię, stajemy przed wyborem nurtu, czyli inaczej modalności, których w psychoterapii jest całe mnóstwo. Każda psychoterapia, bez względu na modalność, ma za cel identyfikację problemu i pomoc w jego rozwiązaniu. Nurty terapeutyczne różnią się jednak między sobą nie tylko czasem trwania terapii, stosowanymi przez terapeutę metodami, ale i wieloma innymi czynnikami. Szukając nurtu dla siebie, zwykle staramy się wybrać rodzaj psychoterapii niejako „pod konkretny problem”. Przykładowo, wpisujemy w wyszukiwarkę „jaka terapia jest skuteczna przy depresji” – i otrzymujemy odpowiedź: „najnowsze badania wskazują, że wysoką skuteczność przy depresji ma terapia behawioralno – poznawcza”. Czy jednak powszechny pogląd na skuteczność danej terapii w konkretnym problemie oraz statystyki dotyczące efektów, to jedyne i najważniejsze kryterium, jakim należy się kierować przy wyborze psychoterapii? Być może jest jeszcze jeden istotny czynnik, który należy wziąć po uwagę, decydując się na wybór nurtu terapeutycznego. Tym czynnikiem są indywidualne potrzeby pacjenta i jego temperament. Przyjrzyjmy się więc dzisiaj nurtom terapeutycznym od drugiej strony – zostawiając za sobą badania naukowe, dowody skuteczności, statystykę. Komu będzie łatwiej odnaleźć się w terapii psychodynamicznej, a komu w poznawczo – behawioralnej? 

NURT PSYCHODYNAMICZNY będzie dobrym wyborem dla osoby, która: – stosunkowo łatwo buduje więź – głównym założeniem jest stworzenie między pacjentem a terapeutą relacji opartej na zaufaniu: – jest ekspresyjna, lubi dużo mówić – pacjent podczas sesji mówi, mówi i jeszcze raz mówi – terapeuta jest stroną zdecydowanie mniej aktywną, słuchającą; – chce wracać do przeszłości w poszukiwaniu źródeł swoich trudności – ten rodzaj terapii odwołuje się do wczesnych doświadczeń, próbując wyjaśnić stan obecny; – może uczestniczyć w terapii długi czas – jest to z założenia terapia długoterminowa, trwająca zwykle od 2 do 5 lat; – chce skoncentrować się głównie na swoich trudnościach i szukać sposobu ich rozwiązania; – chce pracować w mocno sformalizowanych ramach – terapeuta ustala z pacjentem setting, czyli kontrakt terapeutyczny, zawierający zasady m.in. czasu trwania sesji, płatności za sesje i ich odwoływania, zasadę braku kontaktu fizycznego.

Nurt psychodynamiczny nie będzie dobrym wyborem dla osoby, która: – ma duże trudności w otwarciu się przed terapeutą; – źle radzi sobie ze spontanicznym mówieniem, ma duże trudności z ubieraniem swoich emocji w słowa; – oczekuje pomocy, zachęty i poprowadzenia w postaci konkretnych pytań, które miałyby padać ze strony terapeuty; – oczekuje szybkich rezultatów i widocznych efektów w krótkim czasie; – oczekuje konkretnych zadań do wykonywania ; – potrzebuje w sytuacjach trudnych wsparcia emocjonalnego wyrażonego w dotyku, np. uścisku dłoni; – nie chce wnikliwej analizy źródeł problemu.

NURT POZNAWCZO – BEHAWIORALNY będzie właściwym wyborem dla osoby, która: – oczekuje konkretnych, widocznych rezultatów w stosunkowo krótszym czasie; – chce stworzyć z terapeutą „oficjalny zespół badawczy” do spraw swojej aktualnej sytuacji i wspólnie szukać najlepszych rozwiązań; – nie chce nawiązywać z terapeutą głębszej więzi; – lubi myśleć analitycznie i wspólnie z terapeutą „rozkładać na czynniki pierwsze” powiązania między swoimi myślami, emocjami i działaniami ; – chce pracować na konkretnych zadaniach do wykonania, dostawać „prace domowe”; – preferuje sytuację wejścia z terapeutą w dialog – chce, by terapeuta ukierunkował rozmowę i zadał pytania; – koncentruje się na tym, co dzieje się tu i teraz;

PSYCHOTERAPIA POZYTYWNA będzie właściwym wyborem dla osoby, która: – chce nauczyć się, jak wieść lepsze i spełnione życie; – chce skoncentrować się na swoich mocnych stronach i rozwijać je; – chce poprzez pracę na swoich pozytywnościach osłabiać te części, które są negatywne; – koncentruje się na „tu i teraz”, z myślą o przyszłości; – oczekuje terapii mniej obciążającej, nie naruszającej głębokich pokładów związanych np. z trudnym dzieciństwem; – chce pracować w oparciu o swoją duchowość i holistycznie postrzeganą świadomość siebie.

Psychoterapia pozytywna nie będzie właściwa dla osoby, która: – zmaga się z poważnymi trudnościami natury psychicznej; – oczekuje głębokiej pracy nad problemem; – spodziewa się terapii o konkretnej, zadaniowej strukturze.

PSYCHOTERAPIA GESTALT będzie właściwym wyborem dla osoby, która: – oczekuje wejścia zbudowania więzi z terapeutą – jednym z założeń nurtu brzmi, że dopiero w spotkaniu z drugim człowiekiem można poznać i doświadczyć siebie; – oczekuje, że terapeuta będzie przewodnikiem na drodze do zmiany i będzie rzeczywistym wsparciem na tej drodze; – oczekuje, że będzie mógł zwracać się do swojego terapeuty po imieniu; – w trudnych momentach terapii potrzebuje wsparcia emocjonalnego wyrażonego np. poprzez przytulenie; – oczekuje w terapii dużo ciepła, życzliwości i wsparcia; – kładzie nacisk na to, co jest „tu i teraz”; – chce pracować na swojej świadomości, zamiast analizować przeszłość; – chce doświadczyć bycia w autentycznym, ciepłym i otwartym kontakcie z terapeutą – terapeuta nie zakłada maski autorytetu i eksperta od życia, reaguje szczerze i spontanicznie, czasami jest możliwe, że powie nieco o swojej prywatnej sferze – co w innych nurtach terapeutycznych jest niedopuszczalne.

Psychoterapia Gestalt nie będzie dobrym wyborem dla osoby, która: – oczekuje od terapii zmniejszenia zlikwidowania nieprzyjemnych objawów – z założenia celem tej terapii nie jest skoncentrowanie na usunięciu negatywnych objawów, ale stworzenie takich warunków, aby zmiana mogła wydarzyć się sama, co znacząco wydłuża czas potrzebny do osiągnięcia celu; – chce, aby relacja z terapeutą pozostawała formalna; – chce pracować na konkretnych zadaniach. 

Podsumowując – każdy z nas jest inny, ma inną ekspresję emocji i związane z nią potrzeby. Wybierając nurt terapeutyczny należy oczywiście przede wszystkim sprawdzić, czy ma on uzasadnienie w trudnościach, z którymi się zmagamy. Ale dodatkowo warto spojrzeć również na własne potrzeby, i dokonać takiego wyboru, który zwiększy szansę powodzenia terapii. Wysokie statystyki skuteczności to bowiem zbyt mało dla osiągnięcia naszych celów, jeżeli przez przypadek wybierzemy nurt, który będzie jak niewygodne buty. 

„Słonecznik”